Về tác phẩm "Emma" của Jane Austen

Truyện Emma, cùng với truyện Kiêu hãnh và định kiếnLý trí và tình cảm, tạo nên một bộ ba tiểu thuyết đặc sắc nhất của Jane Austen, mỗi tiểu thuyết có nét độc đáo riêng tuy có cùng điểm chung: mỗi truyện trình bày một “nữ anh hùng”. Trong khi nhân vật chính trong Kiêu hãnh và định kiến là người cứng cỏi, đầy kiêu hãnh; trong Lý trí và tình cảm là người phóng khoáng, sống toàn tâm cho tình cảm; thì ở đây Emma là người khác hẳn: giầu có hơn, độc đoán hơn, cứ mãi suy đoán hàm hồ rồi dựa trên những suy đoán này mà cố làm mai cho hết người này qua người khác trong khi nhất quyết mình sẽ không bao giờ kết hôn!

Truyện Emma được viết trong thời gian 1814-1815 rồi được xuất bản lần đầu tiên vào cuối năm 1815. Hoàng Thái tử Anh quốc (1762-1830, Vua George IV của Anh, Ireland và Công quốc Hanover từ năm 1820) rất yêu thích các tác phẩm của Jane Austen đến nỗi ở mỗi dinh thự của ông đều có đầy đủ một bộ sách của tác giả. Jane Austen đã trân trọng đề tặng truyện Emma cho vị Hoàng Thái tử này. Năm 1816, một nhà phê bình văn học có uy tín khi viết bài đánh giá truyện Emma đã ca ngợi “tác giả không tên” là ngòi bút tuyệt diệu của “tiểu thuyết hiện đại” trong truyền thống mới về hiện thực.

Cũng giống như hai tác phẩm kia của Jane Austen, Emma đã được chuyển thể qua loại hình nghệ thuật nghe nhìn khá thành công. Bộ phim Emma năm 1966 dành cho truyền hình, do Kate Beckinsale đóng vai Emma, đoạt 2 giải Grammy về biên đạo nghệ thuật và thiết kế trang phục. Một phim Emma khác cũng được thực hiện năm 1966, do Gwyneth Paltrow đóng vai Emma, đoạt giải Oscar về âm nhạc và được đề cử giải này về thiết kế trang phục.

Emma còn được nhà hát TheatreWorks ở Thành phố Palo Alto, Bang California, Hoa Kỳ, dàn dựng thành một vở ca nhạc kịch. Buổi công diễn ra mắt được tổ chức ngày 22/8/2007.

Ghi chú của người dịch

Có thể nói nhiều câu, nhiều từ ngữ của Jane Austen đều rất bóng bẩy, sâu sắc, ngay cả trừu tượng, pha thêm châm biếm dí dỏm, mà người đọc cần nghiền ngẫm, suy nghĩ mới tìm ra được những Chân, Thiện, Mỹ ẩn khuất trong văn phong của tác giả. Riêng với Emma, văn phong của Jane Austen còn cô đọng hơn các tác phẩm khác trong khi ý châm biếm và hài hước càng lên cao độ. Người dịch đã mạn phép thêm thắt chút ít ở vài chỗ hầu làm cho ý nghĩa rõ ràng hơn. Tuy nhiên, nếu dịch hoàn toàn ra văn phong đương đại cho khúc chiết mọi điều thì Jane Austen không còn là Jane Austen nữa! Vì thế, người đọc vẫn cần nghiền ngẫm những câu ngắn gọn, những từ ngữ lạ lẫm mới nhận ra ẩn ý của tác giả. Đấy là sự thách thức của người đọc để nắm bắt sự cuốn hút của văn học cổ điển nói chung và văn phong của Jane Austen nói riêng.

Diệp Minh Tâm (người dịch)